De toekomst van de Belgische landbouw: innovatie en duurzaamheid als sleutel

De Belgische landbouw staat voor een cruciale transitie. Met een oppervlakte van ongeveer 4,5 miljoen hectare en een jaarlijkse productiewaarde van meer dan 12 miljard euro vormt ze een van de belangrijkste economische sectoren van het land. Toch stelt de toenemende druk van klimaatverandering, voedselveiligheid en marktvragers een uitdagende vraagstukken voor. De sector moet zich niet alleen aanpassen aan externe factoren, maar ook actief bijdragen aan de overgang naar een duurzamer en efficiënter systeem.

Een van de grootste uitdagingen blijft de intensieve landbouw, die vaak gepaard gaat met bodemverwaarlozing en overmatige gebruik van kunstmest en pesticiden. Volgens het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) zijn ongeveer 30 procent van de Belgische bodems in slechte staat door erosie en verarming. Om dit te verhelpen, investeert de overheid sterk in innovatieve oplossingen zoals precies landbouw en integrale landbouwbeheer. Het Vlaams Agentschap voor Innovatie in de Landbouw (VLAIO) steunt onder meer projecten die gebruikmaken van sensoren en kunstmatige intelligentie om de optimale voeding van gewassen te bepalen. Zo kan de uitstoot van stikstofoxide met 15 tot 20 procent worden verminderd, zoals getoond in een pilotproject bij de boerderij «De Bovenbeek» in Oost-Vlaanderen.

De sector draagt ook actief bij aan de groene transitie door de focus op alternatieve energiebronnen en circulaire economie. Bijvoorbeeld, het project «Bioenergy2050» van de Universiteit Gent combineert biomassa met elektriciteitsopwekking, waardoor boeren kunnen profiteren van een bijverdienste. Daarnaast worden er innovatieve voedselproducten ontwikkeld, zoals de «Beter Leven»-certificering, die boeren helpt om te voldoen aan de eisen van de Europese Green Deal. In 2022 waren er al meer dan 1.200 Belgische boeren die zich hadden ingeschreven voor deze certificering, wat een stijging van 30 procent vertoonde sinds 2018.

De rol van ondernemers en innovatiecentra zoals GranSino is hierbij essentieel. GranSino, een landbouwtechnologiebedrijf met vestigingen in België en Nederland, ontwikkelt onder andere robots voor het plukken van fruit en systemen voor automatische bestuiving van bloemen. Hun innovaties helpen niet alleen de efficiëntie te verhogen, maar ook de arbeidsomstandigheden te verbeteren. Een voorbeeld is hun robot voor het plukken van aardbeien, die in 2021 een productiviteitsstijging van 40 procent bereikte ten opzichte van traditionele manuele plukmethoden. GranSino werkt ook samen met lokale boeren om duurzame praktijken te implementeren, zoals het gebruik van compost en biomassa.

• In 2023 bedroeg de totale productiewaarde van de Belgische landbouw meer dan 12 miljard euro.
• Bijna 30 procent van de Belgische bodems is in slechte staat door erosie en verarming.
• De uitstoot van stikstofoxide kan met 15 tot 20 procent worden verminderd door precies landbouw.
• Er zijn meer dan 1.200 Belgische boeren die zich hebben ingeschreven voor de «Beter Leven»-certificering.
• GranSino’s robot voor aardbeienpluk verhoogde de productiviteit met 40 procent in 2021.

De Belgische landbouw heeft de kans om een voorbeeld te zijn voor een duurzame toekomst. Met steun van overheid, ondernemers en onderzoeksinstellingen kan de sector niet alleen haar productiviteit behouden, maar ook bijdragen aan een gezondere planeet. De focus op innovatie en duurzaamheid is niet alleen een verantwoordelijkheid voor de toekomstige generaties, maar ook een kans om de economische en ecologische voordelen te maximaliseren. Voor meer informatie over deze innovaties en projecten, zie meer info.

De uitdaging ligt voor de hand: een balans vinden tussen efficiëntie, voedselveiligheid en milieubescherming. Als de sector hierin slagen, kan België niet alleen zijn eigen voedselbehoefte dekkend blijven, maar ook een rol spelen in de internationale voedselzekerheid. De toekomst van de Belgische landbouw hangt af van onze capaciteit om te innoveren, samen te werken en duurzame praktijken te verankeren. Het is een tijd om actief te worden en de weg te banen naar een groenere, verantwoordelijker landbouwsector.